การทดลองงานและการบอกกล่าวล่วงหน้าในประเทศไทย

การบอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมายไทยไม่ใช่ 30 วัน แต่นับจากกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวหนึ่งไปยังคราวถัดไป เครื่องมือนี้คำนวณทั้งสองเส้นเวลาที่สำคัญเมื่อเลิกจ้าง คือการบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17 และเกณฑ์อายุงาน 120 วันสำหรับค่าชดเชยตามมาตรา 118

วางแผนวันที่

กรอกวันเริ่มงานและวันที่ประสงค์จะให้ออก ระบบจะแสดงทั้งสองเส้นเวลาตามข้อเท็จจริงของวันที่ที่กรอก

วันแรกที่เริ่มทำงานจริง ไม่ใช่วันที่ระบุว่าเริ่มหรือสิ้นสุดการทดลองงาน

วันที่ลูกจ้างหยุดทำงานจริง

มาตรา 17 กำหนดให้บอกกล่าวเป็นหนังสือ หากยังไม่ได้บอกกล่าว ให้เว้นว่างไว้

วันจ่ายเงินเดือนจริงของท่าน ซึ่งเป็นตัวกำหนดผลของการบอกกล่าวล่วงหน้า

อัตราค่าจ้างครั้งสุดท้าย ค่าชดเชยคำนวณจากอัตรานี้ ไม่มีการเฉลี่ยย้อนหลัง

ค่าจ้างรายเดือนต้องแปลงเป็นอัตรารายวันก่อน ส่วนค่าจ้างรายวันไม่ต้องแปลง

การให้ออกก่อนครบ 120 วันไม่ได้ทำให้หน้าที่บอกกล่าวล่วงหน้าหมดไป และไม่ได้ป้องกันการฟ้องเลิกจ้างไม่เป็นธรรมตามมาตรา 49 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานฯ ซึ่งศาลวินิจฉัยตามหลักเกณฑ์ของศาลเอง แม้นายจ้างจะจ่ายเงินตามกฎหมายครบถ้วนแล้วก็ตาม นอกจากนี้ยังมีข้อห้ามตามกฎหมายที่ใช้บังคับไม่ว่าอายุงานเท่าใด เช่น มาตรา 43 ห้ามเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์ และพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์คุ้มครองกรรมการลูกจ้างและลูกจ้างที่เกี่ยวข้องกับข้อเรียกร้องหรือข้อตกลงสภาพการจ้างที่ใช้บังคับอยู่

ทำไมสัญญาจ้างในไทยจึงมักกำหนดทดลองงาน 119 วัน

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ไม่ได้กำหนดระยะเวลาทดลองงานสูงสุด และไม่ได้ลดสิทธิของลูกจ้างทดลองงานแต่อย่างใด สิ่งที่กฎหมายกำหนดคือเกณฑ์สำหรับค่าชดเชย ตามมาตรา 118 ค่าชดเชยจะเกิดขึ้นเมื่อลูกจ้างทำงานติดต่อกันครบ 120 วัน หากต่ำกว่านั้น กฎหมายไม่ได้ให้ค่าชดเชยและไม่มีการคำนวณตามสัดส่วน

ตัวเลข 119 ไม่ใช่หมวดหมู่ทางกฎหมาย ไม่มีสถานะใดในพระราชบัญญัติ และไม่ได้เกี่ยวข้องกับระยะเวลาที่ควรใช้ประเมินความเหมาะสมของบุคคลกับงาน เป็นเพียง 120 ลบหนึ่ง กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานระบุว่าหลักเกณฑ์เดิมก่อนปี 2536 ที่ให้ทดลองงานได้ถึง 180 วันโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยนั้นถูกยกเลิกไปแล้วในปี พ.ศ. 2536 และกฎหมายปัจจุบันไม่ได้แยกประเภทลูกจ้างทดลองงานไว้ต่างหาก

เกณฑ์นี้เปลี่ยนแปลงน้อยกว่าที่นายจ้างเข้าใจ มาตรา 17 ให้ถือว่าสัญญาจ้างทดลองงานเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา ดังนั้นการเลิกจ้างลูกจ้างทดลองงานไม่ว่าจะเป็นวันที่ 40 หรือวันที่ 400 ก็ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเป็นหนังสือโดยผูกกับกำหนดจ่ายค่าจ้าง หรือจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวในวันที่ให้ออกจากงาน

การนับเริ่มจากวันแรกของการเป็นลูกจ้าง ไม่ใช่จากวันที่ระบุว่าเริ่มหรือสิ้นสุดการทดลองงาน มาตรา 19 กำหนดให้นับวันหยุด วันลาตามกฎหมายทุกประเภท วันที่นายจ้างอนุญาตให้หยุดเพื่อประโยชน์ของลูกจ้าง และวันที่นายจ้างสั่งให้หยุดเพื่อประโยชน์ของนายจ้าง รวมเข้าเป็นระยะเวลาทำงานด้วย ส่วนมาตรา 20 ให้นับระยะเวลาการทำงานที่ขาดช่วงรวมเข้าด้วยกัน หากการขาดช่วงนั้นมีเจตนาไม่ให้ลูกจ้างมีสิทธิตามพระราชบัญญัตินี้

การบอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมายไทยทำงานอย่างไรจริง ๆ

การบอกกล่าวล่วงหน้าไม่ใช่จำนวนวันที่ตายตัว มาตรา 17 ผูกไว้กับกำหนดจ่ายค่าจ้าง การบอกกล่าวเป็นหนังสือเมื่อถึงหรือก่อนจะถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวหนึ่ง จะมีผลเป็นการเลิกสัญญาเมื่อถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไป หากจ่ายค่าจ้างสิ้นเดือน ระยะเวลาจึงอยู่ระหว่างหนึ่งรอบเต็มถึงสองเดือน และการบอกกล่าวช้าไปเพียงวันเดียวอาจเพิ่มภาระอีกหนึ่งเดือนเต็ม

บอกกล่าวเป็นหนังสือ (จ่ายค่าจ้างสิ้นเดือน)วันที่มีผลเร็วที่สุดตามกฎหมาย
10 มีนาคม30 เมษายน
31 มีนาคม ซึ่งเป็นวันจ่ายค่าจ้าง30 เมษายน
1 เมษายน ซึ่งเป็นวันถัดมา31 พฤษภาคม

หากนายจ้างให้ลูกจ้างออกก่อนวันดังกล่าว มาตรา 17/1 กำหนดให้จ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าสำหรับวันที่เหลือ โดยต้องจ่ายในวันที่ให้ลูกจ้างออกจากงาน ไม่ใช่รอจ่ายพร้อมเงินเดือนงวดสุดท้าย ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเผยแพร่ไว้ที่ 4105/2561 กรณีจ่ายค่าจ้างวันที่ 30 ของเดือน ผลคือต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าว 51 วัน ไม่ใช่หนึ่งเดือน

อัตราค่าชดเชยตามมาตรา 118

อายุงานติดต่อกันที่ครบแล้วค่าชดเชย
น้อยกว่า 120 วันไม่มี
ครบ 120 วัน แต่ไม่ถึง 1 ปี30 วัน
ครบ 1 ปี แต่ไม่ถึง 3 ปี90 วัน
ครบ 3 ปี แต่ไม่ถึง 6 ปี180 วัน
ครบ 6 ปี แต่ไม่ถึง 10 ปี240 วัน
ครบ 10 ปี แต่ไม่ถึง 20 ปี300 วัน
ครบ 20 ปีขึ้นไป400 วัน

คิดเป็นจำนวนวันของอัตราค่าจ้างครั้งสุดท้าย แต่ละเกณฑ์เป็นการนับอายุงานที่ครบแล้ว และแต่ละอัตราเป็นขั้นต่ำไม่ใช่เพดาน ไม่มีการคำนวณตามสัดส่วนภายในช่วงเดียวกัน และไม่มีอัตราใดอยู่ระหว่างศูนย์กับ 30 วัน อัตรา 400 วันเพิ่มเข้ามาโดยพระราชบัญญัติฯ (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 และใช้กับการเลิกจ้างทุกกรณีหลังกฎหมายมีผลใช้บังคับ ไม่ว่าจะเริ่มจ้างเมื่อใด

เครื่องมือนี้คำนวณถึงการบอกกล่าวล่วงหน้าและค่าชดเชยเท่านั้น การเลิกจ้างจริงยังมีวันลาพักร้อนที่เหลือและค่าจ้างค้างจ่าย ซึ่งถึงกำหนดจ่ายคนละวันกัน

คำนวณเงินงวดสุดท้ายทั้งหมด

สิ่งที่เครื่องมือนี้ไม่ได้วินิจฉัย

  • ค่าตำแหน่ง โบนัส หรือค่าบริการ จะถือเป็นฐานค่าจ้างหรือไม่ ไม่มีเอกสารของทางราชการฉบับใดวางหลักทั่วไปไว้ ต้องพิจารณาเป็นรายการไปตามนิยามในมาตรา 5
  • จำนวนค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมตามมาตรา 49 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานฯ ศาลกำหนดโดยพิจารณาปัจจัยตามกฎหมายห้าประการ ไม่มีสูตรและไม่มีเพดาน เราจึงไม่ระบุช่วงตัวเลขไว้
  • ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของค่าชดเชย บางส่วนอาจได้รับยกเว้นตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 126 แต่การยกเว้นไม่ใช้กับค่าชดเชยที่ได้รับเพราะเหตุเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลา กรุณาตรวจสอบเพดานปัจจุบันกับกรมสรรพากร
  • การเลิกจ้างรายนั้นชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เครื่องมือนี้คำนวณวันที่ตามตัวบทเท่านั้น ไม่ได้ประเมินเหตุแห่งการเลิกจ้าง ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน หรือข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

ต้นทุนตามกฎหมายของการเลิกจ้างครั้งนี้

กรอกวันแรกของการเป็นลูกจ้างและวันทำงานวันสุดท้ายที่กำหนดไว้ เพื่อดูสถานะการบอกกล่าวล่วงหน้าและค่าชดเชยของวันที่คู่นั้น

ติดต่อทีม HR ของเราต้นทุนพนักงานหนึ่งคน

มีกำหนดเวลาสองชุดที่ต่างกัน สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าต้องจ่ายในวันที่ให้ลูกจ้างออกจากงาน ส่วนค่าจ้างและเงินอื่นที่ต้องจ่ายตามพระราชบัญญัตินี้ต้องจ่ายภายในสามวันนับแต่วันเลิกจ้าง การรวมจ่ายครั้งเดียวในวันที่สามจึงผิดกำหนดของรายการแรกแล้ว

คำถามที่พบบ่อย

แหล่งอ้างอิง

ตรวจทานเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 กับพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ฉบับที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีการวบรวมไว้ ปรับปรุงถึงพระราชบัญญัติฯ (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568

เครื่องมือนี้นำเสนอบทบัญญัติของกฎหมายไทยและแนวทางของทางราชการ พร้อมคำนวณวันที่จากบทบัญญัติดังกล่าว ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย ไม่ก่อให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างทนายความกับลูกความ และไม่ได้คำนึงถึงสัญญาจ้าง ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน ข้อตกลงสภาพการจ้าง หรือข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี หลายประเด็นได้ระบุไว้ข้างต้นแล้วว่าไม่อาจยืนยันได้จากแหล่งข้อมูลของทางราชการไทย กรุณาปรึกษาทนายความที่มีใบอนุญาตในประเทศไทยก่อนดำเนินการเลิกจ้างใด ๆ

จัดการวันที่ให้ถูกต้องก่อนออกหนังสือ

ต้นทุนส่วนใหญ่ของการเลิกจ้างในประเทศไทยถูกกำหนดโดยปฏิทิน ทั้งวันที่บอกกล่าว วันที่ลูกจ้างออกจริง และเงินแต่ละรายการที่ถึงกำหนดในวันใด ทีม HR ของเราตรวจสอบวันที่เหล่านี้ร่วมกับท่าน จัดทำเอกสาร และดูแลขั้นตอนด้านเงินเดือนและตรวจคนเข้าเมืองที่ตามมา