การทดลองงานและการบอกกล่าวล่วงหน้าในประเทศไทย
การบอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมายไทยไม่ใช่ 30 วัน แต่นับจากกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวหนึ่งไปยังคราวถัดไป เครื่องมือนี้คำนวณทั้งสองเส้นเวลาที่สำคัญเมื่อเลิกจ้าง คือการบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17 และเกณฑ์อายุงาน 120 วันสำหรับค่าชดเชยตามมาตรา 118
วางแผนวันที่
กรอกวันเริ่มงานและวันที่ประสงค์จะให้ออก ระบบจะแสดงทั้งสองเส้นเวลาตามข้อเท็จจริงของวันที่ที่กรอก
วันแรกที่เริ่มทำงานจริง ไม่ใช่วันที่ระบุว่าเริ่มหรือสิ้นสุดการทดลองงาน
วันที่ลูกจ้างหยุดทำงานจริง
มาตรา 17 กำหนดให้บอกกล่าวเป็นหนังสือ หากยังไม่ได้บอกกล่าว ให้เว้นว่างไว้
วันจ่ายเงินเดือนจริงของท่าน ซึ่งเป็นตัวกำหนดผลของการบอกกล่าวล่วงหน้า
อัตราค่าจ้างครั้งสุดท้าย ค่าชดเชยคำนวณจากอัตรานี้ ไม่มีการเฉลี่ยย้อนหลัง
ค่าจ้างรายเดือนต้องแปลงเป็นอัตรารายวันก่อน ส่วนค่าจ้างรายวันไม่ต้องแปลง
การให้ออกก่อนครบ 120 วันไม่ได้ทำให้หน้าที่บอกกล่าวล่วงหน้าหมดไป และไม่ได้ป้องกันการฟ้องเลิกจ้างไม่เป็นธรรมตามมาตรา 49 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานฯ ซึ่งศาลวินิจฉัยตามหลักเกณฑ์ของศาลเอง แม้นายจ้างจะจ่ายเงินตามกฎหมายครบถ้วนแล้วก็ตาม นอกจากนี้ยังมีข้อห้ามตามกฎหมายที่ใช้บังคับไม่ว่าอายุงานเท่าใด เช่น มาตรา 43 ห้ามเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์ และพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์คุ้มครองกรรมการลูกจ้างและลูกจ้างที่เกี่ยวข้องกับข้อเรียกร้องหรือข้อตกลงสภาพการจ้างที่ใช้บังคับอยู่
ทำไมสัญญาจ้างในไทยจึงมักกำหนดทดลองงาน 119 วัน
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ไม่ได้กำหนดระยะเวลาทดลองงานสูงสุด และไม่ได้ลดสิทธิของลูกจ้างทดลองงานแต่อย่างใด สิ่งที่กฎหมายกำหนดคือเกณฑ์สำหรับค่าชดเชย ตามมาตรา 118 ค่าชดเชยจะเกิดขึ้นเมื่อลูกจ้างทำงานติดต่อกันครบ 120 วัน หากต่ำกว่านั้น กฎหมายไม่ได้ให้ค่าชดเชยและไม่มีการคำนวณตามสัดส่วน
ตัวเลข 119 ไม่ใช่หมวดหมู่ทางกฎหมาย ไม่มีสถานะใดในพระราชบัญญัติ และไม่ได้เกี่ยวข้องกับระยะเวลาที่ควรใช้ประเมินความเหมาะสมของบุคคลกับงาน เป็นเพียง 120 ลบหนึ่ง กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานระบุว่าหลักเกณฑ์เดิมก่อนปี 2536 ที่ให้ทดลองงานได้ถึง 180 วันโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยนั้นถูกยกเลิกไปแล้วในปี พ.ศ. 2536 และกฎหมายปัจจุบันไม่ได้แยกประเภทลูกจ้างทดลองงานไว้ต่างหาก
เกณฑ์นี้เปลี่ยนแปลงน้อยกว่าที่นายจ้างเข้าใจ มาตรา 17 ให้ถือว่าสัญญาจ้างทดลองงานเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา ดังนั้นการเลิกจ้างลูกจ้างทดลองงานไม่ว่าจะเป็นวันที่ 40 หรือวันที่ 400 ก็ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเป็นหนังสือโดยผูกกับกำหนดจ่ายค่าจ้าง หรือจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวในวันที่ให้ออกจากงาน
การนับเริ่มจากวันแรกของการเป็นลูกจ้าง ไม่ใช่จากวันที่ระบุว่าเริ่มหรือสิ้นสุดการทดลองงาน มาตรา 19 กำหนดให้นับวันหยุด วันลาตามกฎหมายทุกประเภท วันที่นายจ้างอนุญาตให้หยุดเพื่อประโยชน์ของลูกจ้าง และวันที่นายจ้างสั่งให้หยุดเพื่อประโยชน์ของนายจ้าง รวมเข้าเป็นระยะเวลาทำงานด้วย ส่วนมาตรา 20 ให้นับระยะเวลาการทำงานที่ขาดช่วงรวมเข้าด้วยกัน หากการขาดช่วงนั้นมีเจตนาไม่ให้ลูกจ้างมีสิทธิตามพระราชบัญญัตินี้
การบอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมายไทยทำงานอย่างไรจริง ๆ
การบอกกล่าวล่วงหน้าไม่ใช่จำนวนวันที่ตายตัว มาตรา 17 ผูกไว้กับกำหนดจ่ายค่าจ้าง การบอกกล่าวเป็นหนังสือเมื่อถึงหรือก่อนจะถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวหนึ่ง จะมีผลเป็นการเลิกสัญญาเมื่อถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไป หากจ่ายค่าจ้างสิ้นเดือน ระยะเวลาจึงอยู่ระหว่างหนึ่งรอบเต็มถึงสองเดือน และการบอกกล่าวช้าไปเพียงวันเดียวอาจเพิ่มภาระอีกหนึ่งเดือนเต็ม
| บอกกล่าวเป็นหนังสือ (จ่ายค่าจ้างสิ้นเดือน) | วันที่มีผลเร็วที่สุดตามกฎหมาย |
|---|---|
| 10 มีนาคม | 30 เมษายน |
| 31 มีนาคม ซึ่งเป็นวันจ่ายค่าจ้าง | 30 เมษายน |
| 1 เมษายน ซึ่งเป็นวันถัดมา | 31 พฤษภาคม |
หากนายจ้างให้ลูกจ้างออกก่อนวันดังกล่าว มาตรา 17/1 กำหนดให้จ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าสำหรับวันที่เหลือ โดยต้องจ่ายในวันที่ให้ลูกจ้างออกจากงาน ไม่ใช่รอจ่ายพร้อมเงินเดือนงวดสุดท้าย ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเผยแพร่ไว้ที่ 4105/2561 กรณีจ่ายค่าจ้างวันที่ 30 ของเดือน ผลคือต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าว 51 วัน ไม่ใช่หนึ่งเดือน
อัตราค่าชดเชยตามมาตรา 118
| อายุงานติดต่อกันที่ครบแล้ว | ค่าชดเชย |
|---|---|
| น้อยกว่า 120 วัน | ไม่มี |
| ครบ 120 วัน แต่ไม่ถึง 1 ปี | 30 วัน |
| ครบ 1 ปี แต่ไม่ถึง 3 ปี | 90 วัน |
| ครบ 3 ปี แต่ไม่ถึง 6 ปี | 180 วัน |
| ครบ 6 ปี แต่ไม่ถึง 10 ปี | 240 วัน |
| ครบ 10 ปี แต่ไม่ถึง 20 ปี | 300 วัน |
| ครบ 20 ปีขึ้นไป | 400 วัน |
คิดเป็นจำนวนวันของอัตราค่าจ้างครั้งสุดท้าย แต่ละเกณฑ์เป็นการนับอายุงานที่ครบแล้ว และแต่ละอัตราเป็นขั้นต่ำไม่ใช่เพดาน ไม่มีการคำนวณตามสัดส่วนภายในช่วงเดียวกัน และไม่มีอัตราใดอยู่ระหว่างศูนย์กับ 30 วัน อัตรา 400 วันเพิ่มเข้ามาโดยพระราชบัญญัติฯ (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 และใช้กับการเลิกจ้างทุกกรณีหลังกฎหมายมีผลใช้บังคับ ไม่ว่าจะเริ่มจ้างเมื่อใด
เครื่องมือนี้คำนวณถึงการบอกกล่าวล่วงหน้าและค่าชดเชยเท่านั้น การเลิกจ้างจริงยังมีวันลาพักร้อนที่เหลือและค่าจ้างค้างจ่าย ซึ่งถึงกำหนดจ่ายคนละวันกัน
คำนวณเงินงวดสุดท้ายทั้งหมดสิ่งที่เครื่องมือนี้ไม่ได้วินิจฉัย
- ค่าตำแหน่ง โบนัส หรือค่าบริการ จะถือเป็นฐานค่าจ้างหรือไม่ ไม่มีเอกสารของทางราชการฉบับใดวางหลักทั่วไปไว้ ต้องพิจารณาเป็นรายการไปตามนิยามในมาตรา 5
- จำนวนค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมตามมาตรา 49 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานฯ ศาลกำหนดโดยพิจารณาปัจจัยตามกฎหมายห้าประการ ไม่มีสูตรและไม่มีเพดาน เราจึงไม่ระบุช่วงตัวเลขไว้
- ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของค่าชดเชย บางส่วนอาจได้รับยกเว้นตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 126 แต่การยกเว้นไม่ใช้กับค่าชดเชยที่ได้รับเพราะเหตุเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลา กรุณาตรวจสอบเพดานปัจจุบันกับกรมสรรพากร
- การเลิกจ้างรายนั้นชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เครื่องมือนี้คำนวณวันที่ตามตัวบทเท่านั้น ไม่ได้ประเมินเหตุแห่งการเลิกจ้าง ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน หรือข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
ต้นทุนตามกฎหมายของการเลิกจ้างครั้งนี้
—
กรอกวันแรกของการเป็นลูกจ้างและวันทำงานวันสุดท้ายที่กำหนดไว้ เพื่อดูสถานะการบอกกล่าวล่วงหน้าและค่าชดเชยของวันที่คู่นั้น
ติดต่อทีม HR ของเราต้นทุนพนักงานหนึ่งคนมีกำหนดเวลาสองชุดที่ต่างกัน สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าต้องจ่ายในวันที่ให้ลูกจ้างออกจากงาน ส่วนค่าจ้างและเงินอื่นที่ต้องจ่ายตามพระราชบัญญัตินี้ต้องจ่ายภายในสามวันนับแต่วันเลิกจ้าง การรวมจ่ายครั้งเดียวในวันที่สามจึงผิดกำหนดของรายการแรกแล้ว
คำถามที่พบบ่อย
ไม่ได้กำหนด พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ไม่ได้กำหนดระยะเวลาทดลองงานสูงสุด และไม่ได้ลดสิทธิของลูกจ้างทดลองงาน มาตรา 17 ให้ถือว่าสัญญาจ้างทดลองงานเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา ดังนั้นหลักเกณฑ์การบอกกล่าวล่วงหน้าเป็นหนังสือจึงใช้บังคับตั้งแต่วันแรกของการเป็นลูกจ้าง
ได้รับก็ต่อเมื่อทำงานติดต่อกันครบ 120 วันแล้ว มาตรา 118 กำหนดให้ค่าชดเชยเกิดขึ้นเมื่อครบ 120 วัน และไม่ได้ให้สิทธิใดต่ำกว่านั้น ทั้งไม่มีการคำนวณตามสัดส่วน การไม่ผ่านทดลองงานไม่ใช่เหตุตามมาตรา 119 ที่ให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ลูกจ้างที่ผ่านเกณฑ์ 120 วันแล้วจึงมีสิทธิได้รับ
ไม่ใช่จำนวนวันที่ตายตัว ตามมาตรา 17 การบอกกล่าวเป็นหนังสือเมื่อถึงหรือก่อนจะถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวหนึ่ง จะมีผลเมื่อถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไป หากจ่ายค่าจ้างสิ้นเดือน ระยะเวลาจะอยู่ระหว่างหนึ่งถึงสองเดือนเต็มขึ้นอยู่กับวันที่บอกกล่าว นายจ้างอาจเลือกจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวสำหรับช่วงเวลาดังกล่าว โดยต้องจ่ายในวันที่ให้ลูกจ้างออกจากงาน
เพราะค่าชดเชยเกิดขึ้นเมื่อทำงานครบ 120 วันตามมาตรา 118 ตัวเลข 119 ไม่ใช่หมวดหมู่ทางกฎหมายและไม่มีสถานะใดในพระราชบัญญัติ การให้ออกก่อนวันที่ 120 ไม่ได้ทำให้หน้าที่บอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17 หมดไป และไม่ได้ป้องกันการฟ้องเลิกจ้างไม่เป็นธรรมตามมาตรา 49 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานฯ
มีกำหนดเวลาสองชุด สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าต้องจ่ายในวันที่ให้ลูกจ้างออกจากงานตามมาตรา 17/1 ส่วนค่าจ้างและเงินอื่นที่นายจ้างต้องจ่ายตามพระราชบัญญัตินี้ต้องจ่ายภายในสามวันนับแต่วันเลิกจ้างตามมาตรา 70 หากจ่ายล่าช้าต้องเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีตามมาตรา 9
มีผลบังคับได้ไม่เกินหนึ่งปี โดยนับแต่วันที่ลูกจ้างได้กระทำผิด ไม่ใช่นับแต่วันที่ออกหนังสือเตือน มาตรา 119 (4) ให้เลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเมื่อลูกจ้างฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม และนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว ในกรณีที่ร้ายแรงไม่จำเป็นต้องตักเตือน แต่พระราชบัญญัติไม่ได้นิยามว่ากรณีใดถือว่าร้ายแรง
แหล่งอ้างอิง
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ฉบับรวบรวม — กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 — ฉบับราชกิจจานุเบกษา
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ฉบับสองภาษาไทย–อังกฤษ — กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
เครื่องมือนี้นำเสนอบทบัญญัติของกฎหมายไทยและแนวทางของทางราชการ พร้อมคำนวณวันที่จากบทบัญญัติดังกล่าว ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย ไม่ก่อให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างทนายความกับลูกความ และไม่ได้คำนึงถึงสัญญาจ้าง ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน ข้อตกลงสภาพการจ้าง หรือข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี หลายประเด็นได้ระบุไว้ข้างต้นแล้วว่าไม่อาจยืนยันได้จากแหล่งข้อมูลของทางราชการไทย กรุณาปรึกษาทนายความที่มีใบอนุญาตในประเทศไทยก่อนดำเนินการเลิกจ้างใด ๆ
จัดการวันที่ให้ถูกต้องก่อนออกหนังสือ
ต้นทุนส่วนใหญ่ของการเลิกจ้างในประเทศไทยถูกกำหนดโดยปฏิทิน ทั้งวันที่บอกกล่าว วันที่ลูกจ้างออกจริง และเงินแต่ละรายการที่ถึงกำหนดในวันใด ทีม HR ของเราตรวจสอบวันที่เหล่านี้ร่วมกับท่าน จัดทำเอกสาร และดูแลขั้นตอนด้านเงินเดือนและตรวจคนเข้าเมืองที่ตามมา